Tarım Piyasası Gelişmeleri Ekim 2021 ‘de bizim vurgumuz:
Değerli Dostlar;
Bültenimizin 34.ncü sayısı ile sizlerle yine beraberiz. Her ay Dünya ve Türkiye tarım piyasalarına ilişkin istatistikleri güncelleyerek sizlerle paylaşıyor, piyasa gelişmelerini yorumlamaya çalışıyoruz.
Yurt Dışı Piyasalar: Bu yıl maalesef uluslararası piyasalarda hammadde fiyatlarında yükseliş eğilimi devam etti. Nisan ve Mayıs aylarındaki sakin seyir hasat süreci ile birlikte artış eğilimine girdi. Rekolte tahminlerinin ilk aylarda yüksek görünmesi ancak devam eden haftalarda uluslararası raporların üretim tahminlerini düşürmesi fiyatları tetikledi. ‘İklim sendromu’ yurt dışı fiyatlarda belirleyici oldu. Gelinen noktada rekolte tahminleri netleşmeye başladı. Rusya ve ABD gibi ülkelerde kayıp, Ukrayna ve Avustralya gibi ülkelerde de buğday üretiminde artış söz konusu. Her ne kadar kuzey yarım kürede mısır ve ayçiçeği gibi bazı ürünlerin hasat süreci devam etmekte ise de bundan sonra dünya fiyatlarının seyrini arz yönlü risklerden ziyade talep yönlü gelişmeler belirleyecek.
Yurt dışı fiyatlarda önümüzdeki süreçte talep yönlü riskleri yaşayacağız. Gıda güvenliği ve Çin başta olmak üzere ülkelerin ithal pozisyonlarını takip ediyor olacağız. FAO Gıda Fiyat Endeksi aylık bazda dünyadaki gıda fiyat artış seyrini göstermektedir. Özellikle hububat, yağlı tohumlar ve şeker gibi ürün gruplarında fiyat artışları dikkat çekmektedir. Yukarıda söylediklerimize bir örnek olarak şeker fiyatlarını da verebiliriz. Zira dünya şeker fiyatlarındaki hızlı artışın en önemli sebebi şeker kamışı üretiminin %40’ını tek başına yapan Brezilya’daki iklim kaynaklı üretim kayıplarıdır. Brezilya aynı zamanda en büyük şeker ihracatçısıdır. Uluslararası piyasalarda fiyat artışlarını tetikleyen önemli bir faktör de lojistik sorunlarıdır. Küresel ticaretteki Covid-19 kaynaklı daralmadan sonra artan ticaret seyri, küresel ticaret zincirindeki bozulmalar, iş gücü vb. kısıtlamalar hem lojistik fiyatlarını artırmış hem de bulunabilirliği zorlaştırmıştır. Lojistikte yaşanan küresel sıkıntı dünya ticaretinde bölgesel ve sınır ticaretini daha belirgin hale getirmektedir. Ülkeler artık sınır veya bölge ülkeleri ile daha fazla ticaret yollarını aramakta, ikili anlaşmalarla ticareti kolaylaştırıcı eylemlere girişmektedir. Dünya un ticaretinin %80’lik kısmının sınır ticareti olarak yapılması buna örnek verilebilir.
Yurt İçi Piyasalar: Yurt içi piyasalarda hammadde fiyatları yatay seyrederken son günlerde artış eğilimine girdi. En önemli sebep, döviz kuru ve yurt dışı fiyatlara bağlı olarak ithal maliyetlerinin artmasıdır. Zira yurt içi hububat, yağlı tohumlar ve bakliyat fiyatlarında yurt dışı fiyatlar ile belirli bir aralık oluşmuştu. Halen piyasada bu farkı kapatan fiyat hareketi yaşanmaktadır. Ülkemizde ekiliş sezonunun devam ettiği bu günlerde çiftçilerin girdi maliyetlerinde ciddi artışlar yaşanmaktadır. Gübre fiyatlarında yıllık artışlar %250 oranlarını aştı. Bu durum önümüzdeki süreçte hammadde fiyatları ve gıda enflasyonu için yeni bir tehlike arz etmektedir. Nitekim maliyetlerindeki hızlı artışın telafisinin ürün fiyatlarının artışı ile sağlanacağını yapılan açıklamalardan görüyoruz. Hep vurguladığımız gibi girdi maliyetlerinin ürün fiyatıyla telafi edilmesi gıda enflasyonunu tetikleyen önemli bir faktördür. Yaş çay için yapılacak %25’lik bir artış aynı zamanda kuru çayın aynı oranda zamlanması demektir. Yine hububat veya bakliyat gurubunda artan maliyetler karşısında gelecek yıl fiyatlarının örneğin %50 oranında artırılması aynı zamanda un, makarna, bulgur, nohut, mercimek fiyatlarının da 84 milyon tüketiciye yansımasına sebep olacaktır. Bu kısır döngünün kırılabilmesi için çiftçinin artan girdi maliyetleri destekleme odaklı telafi edilmelidir. Çiftçiye verilen desteklerin piyasada bozucu etkisi yoktur. Gübre gibi girdi maliyetlerindeki artış önümüzdeki süreçte çiftçinin gübre satın alamaması ve üretimde daha az kullanması sonucunu doğurabilecek, bu da verimliliği etkileyecektir. Tam da bu noktada yıllardır hayvancılığın bir yaşam tarzı ve kırsal bir faaliyet olduğunu, işin iktisadının aile işletmesi ekonomisi olarak yapılması gerektiğini, dolayısıyla sektör dışı insanların hayvancılıktaki yatırımlarının bir süre sonra derinleşen sorunlara sebep olacağını söylemekteyiz. Kaldı ki bu kadar kırılgan bir hayvancılık piyasasında halen kurum ve kuruluşlar vasıtasıyla yeni yapılacak besi işletmelerine hibeler verilmesini ilgili bürokrat arkadaşların dikkatlerine sunmak istiyoruz. Tecrübelerimize dayalı olarak kıymetli bürokrat arkadaşlarımızı atıl kapasitenin hayvancılık sektöründe derinleştiği hususunda uyarmak istiyoruz. Gerek un gerekse yem sanayi dahil sektör artan hammadde maliyetlerini ürünlere yansıtamadığından, işletme maliyetlerinin artışından şikayet etmektedir. Un sanayinde de genel bir durgunluk hakimdir. Görüştüğümüz çok sayıda un sanayicisi zararına satış yaptığını, sektörde ciddi çözülmelerin olabileceğini aktarmaktadır.
Değerli dostlar,
Bir sonraki sayımızda ekilişlerin ürün bazında seyrini daha somut aktarabileceğiz. Bugünden tavsiyemiz iklim risklerinin arttığı, su kısıtı alanların çoğaldığı bir ortamda buğday ve arpa gibi daha az su isteyen ve bu toprakların iklimine uygun ürünlerin ekilişinin artırılması için ilave desteklemelerin düşünülmesi gerektiğidir. Aksi takdirde yukarıda açıkladığımız gibi Konya Ovası dahil sulama imkanı sınırlı bölgelerde artan elektrik faturalarına rağmen mısır gibi su ihtiyacı olan ürünlere ilginin artacağıdır.
Kalın sağlık ve afiyetle…
Ne Eksem Ne Diksem sitemiz yayına alındı,
“neeksemnediksem.com.tr” web sayfasından ulaşabilirsiniz.
Tarım Ürünleri Piyasa Analiz Bültenimizin 34’ncü sayısında neleri analiz ettik?
- Yurt içi ve yurt dışı piyasalarda durum nedir?
- Yurt dışı piyasalarda iklim sendromunun etkisi ne yönde oldu?
- Girdi maliyetlerinin artış eğiliminde olması, çiftçiye ve piyasaya nasıl etki etti?
- Gıda enflasyonunu etkileyen faktörler?
- Tarımdaki temel altyapı sorunları ve çözümleri?
Tarım Piyasası Gelişmeleri Ekim 2021
Tarım Piyasası Analizlerimiz için
Tarım Ürünleri Piyasa Analiz Bültenimizin 34'ncü sayısı için
